Hendrik VIII van Engeland.html



Hendrik VIII

1491-1547
Hertog van York
Periode 1494-1509 Voorganger Richard van Shrewsbury Opvolger -
Prins van Wales
Periode 1502-1509 Voorganger Arthur Opvolger Eduard
Koning van Engeland
Periode 1509-1547 Voorganger Hendrik VII Opvolger Eduard VI
Vader Hendrik VII van Engeland Moeder Elizabeth van York Dynastie huis Tudor

Hendrik VIII (Greenwich, 28 juni 1491 – Westminster, 28 januari 1547) was koning van Engeland en Ierland (1509–1547), stamde uit het Huis Tudor, en was een zoon van Hendrik VII. Hendrik staat bekend als het prototype van de zelfbewuste renaissance-vorst, de afscheiding van de Engelse Kerk van de Kerk van Rome, zijn toenemend schrikbewind en natuurlijk om zijn zes vrouwen.

Hendrik wilde Engeland tot een sterke mogendheid maken die een vooraanstaande rol zou spelen in de Europese politiek. Hij was intelligent en geïnteresseerd in kunst en wetenschap. Hij werd echter ook beschouwd als liefdeloos, egoïstisch en wreed. Tegenstrevers, echtgenotes of dienaren die hem in de weg stonden ruimde hij meedogenloos uit de weg.

bewerk Prins van Wales

Hendrik was de tweede zoon van Hendrik VII en voorbestemd voor een carrière in de kerk. Zijn oudere broer Arthur stierf in 1502 en werd als Prince of Wales opgevolgd door Hendrik. Omdat Hendrik het verbond met Spanje opnieuw bekrachtigd wilde zien trouwde Hendrik vervolgens in 1509, kort na de dood van zijn vader en vlak voor zijn kroning, met de weduwe van zijn broer, Catharina van Aragón. Hendrik was op dat moment 17 jaar.

bewerk Buitenlands beleid

Hendrik wilde Engeland tot een sterke mogendheid maken die een vooraanstaande rol zou spelen in de Europese politiek. Door zich in verschillende oorlogen te storten putte hij de schatkist geheel uit. Ook zijn grootse hofhouding en zijn prachtige toernooien hebben Engeland veel geld gekost. Hendriks buitenlandse beleid was niet succesvol, in de Europese strijd tussen Habsburg en Frankrijk of tussen reformatie en Rome speelde Engeland nauwelijks een rol van betekenis.

In latere jaren ging hij behendiger te werk en zocht nieuwe wegen om zijn macht te versterken. Hij verhoogde de belastingen, zocht samenwerking met het Lagerhuis, en verwijderde zich van de Rooms-katholieke Kerk. De meerderheid van de bevolking steunde hem echter, omdat zij er niet slechter van werd. De belastingverhogingen werden gecompenseerd door een grotere economische activiteit en de enorme inflatie werd gecompenseerd door een grote toename van de buitenlandse vraag naar Engelse goederen.

In 1542 werd Ierland onderworpen en begon Hendrik een oorlog met Schotland (overwinning bij Solway Moss).

bewerk Afscheiding van de Kerk van Engeland

Een belangrijke gebeurtenis in zijn regeringsperiode was de Act of Supremacy, de afscheiding van de Kerk van Engeland (Church of England, Anglicaanse Kerk) van Rome in 1534, waarbij Thomas Cromwell en Thomas Cranmer (aartsbisschop van Canterbury) een voorname rol speelden. Ook hier waren persoonlijke motieven in het spel. Hendrik was in leerstellig opzicht tegen de protestantse Reformatie, waarvoor hij van paus Leo X de titel 'Fidei Defensor' (Verdediger van het Geloof) had gekregen. Toen hij zijn eerste vrouw, Catharina van Aragón, hem geen zoon bleek te kunnen schenken (ze had zes dochters gebaard waarvan er slechts één, Mary Tudor, in leven bleef), zag hij dat als een ernstig probleem; alleen voortzetting van de Tudor-dynastie door een mannelijke troonopvolger kon volgens hem het land behoeden voor een nieuwe burgeroorlog, zoals de Rozenoorlogen. Hij vroeg om nietigverklaring van zijn huwelijk met Catharina aan paus Clemens VII, die op dat moment de gevangene was van keizer Karel V. Het argument dat Catharina de weduwe was van Hendriks oudere broer was al niet sterk en bovendien was het onrechtvaardig tegen Catharina, die een tante was van Karel V. Clemens ging dus niet akkoord. Daarop brak Hendrik definitief met Rome. Hij confisqueerde de goederen van de Katholieke kerk en die van de kloosters en congregaties. De opbrengsten waren voor de Engelse kroon en voor zijn naaste medewerkers. De afkeer die vele Engelsen hadden van Rome speelde hem daarbij in de kaart. De titel 'Fidei defensor' raakte hij uiteraard kwijt, maar die werd hem later door het Engelse parlement weer toegekend. Tot op de dag van vandaag blijft deze titel erfelijk in handen van het Engelse/Britse staatshoofd. Thomas More en John Fisher, bisschop van Rochester, waren de voornaamste slachtoffers van het verzet tegen de nieuwe kerkelijke politiek. Er was wel wat verspreid rooms-katholiek verzet, maar de katholieken die zich erbij neerlegden werden ongemoeid gelaten. De protestanten werden wel hevig vervolgd. Later kwam er wat meer toenadering tot de protestanten.

bewerk Zes vrouwen

Hendrik VIII leeft vooral voort in de geschiedenis als de man met de vele vrouwen. Hij huwde zesmaal:

• Catharina van Aragón (1509, gescheiden 1533)
  • Doodgeboren dochter: (31 januari 1510)
  • Zoon: Hendrik (1 januari 1511 – 22 februari 1511)
  • Zoon: Hendrik (november 1513 – zelfde dag overleden)
  • Doodgeboren dochter: (december 1514)
  • Dochter: Maria (18 februari 1516 – 17 november 1558), trouwde met Filips II van Spanje.
  • Doodgeboren dochter: (10 november 1518)
• Anna Boleyn (1533, onthoofd in 1536)
  • Dochter: Elisabeth (7 september 1533 – 24 maart 1603)
• Jane Seymour (1536, gestorven in het kraambed in 1537)
  • Zoon: de latere koning Eduard (12 oktober 1537 – 6 juli 1553)
• Anna van Kleef (1540, hetzelfde jaar gescheiden)
• Catharina Howard (1540, onthoofd in 1542)
• Catharina Parr (1543, zij overleefde hem)

Bij Maria Boleyn, zuster van Anna Boleyn, verwekte Hendrik VIII (vermoedelijk, want zij was met iemand anders getrouwd) niet alleen een buitenechtelijke dochter in 1524, maar in 1526 ook een zoon Hendrik, die 70 jaar oud geworden is, maar alleen wettige kinderen kwamen in aanmerking voor opvolging.

bewerk Componist

Hendrik VIII was niet alleen koning van Engeland, maar ook een verdienstelijk componist: van zijn hand zijn 34 werken overgeleverd, hoofdzakelijk liederen (waarvan Pastyme with good companye wel het bekendste is), maar ook instrumentale werken en een driestemmig motet (Quam pulchra es).

De zes vrouwen van Hendrik VIII
Catharina van Aragón Anna Boleyn Jane Seymour Anna van Kleef Catharina Howard Catharina Parr