WikiPortallus: August III Sas.html

Augustus III, Dei Gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russie, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae, Severiae, Czerniechoviae, nec non haereditarius dux Saxoniae princeps et elector etc.

edytuj Życie i działalność

edytuj Młodość

W 1711 r. pod opieką wojewody inflanckiego Józefa Kosa wyruszył w podróż po Europie, podczas której Kos udaremnił porwanie królewicza przez agentów brytyjskich w czasie karnawału w Wenecji. W 1712 r., uwalniając się spod wpływu swojej luterańskiej babki Anny Zofii, potajemnie przeszedł w Bolonii na katolicyzm. W 1714 r. nieudaną próbę porwania królewicza z Kolonii przeprowadzili agenci szwedzcy. W 1719 r. ożenił się z księżniczką austriacką Marią Józefą. Właśnie za jego panowania powstało słynne powiedzenie Za króla Sasa jedz pij i popuszczaj pasa!

edytuj Elekcja

W 1736 odbył się jedyny niezerwany w czasie panowania Augusta III sejm tzw. pacyfikacyjny, na którym potwierdzono jego tytuł królewski.

edytuj Polityka zagraniczna

Okres trzydziestoletnich rządów Augusta III nie został zmącony formalnie żadną wojną zewnętrzną w Polsce, choć król wciągnął Saksonię w trzy wojny pomiędzy Prusami i Austrią o Śląsk, mający dla Polski żywotne znaczenie. W 1745 Francja poparła jego kandydaturę na cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. ^[1] W 1745 zawarł pokój drezdeński z Prusami a w 1746 traktat subsydiarny z Francją Ludwika XV, w 1746 wynajął 7000 wojska saskiego Anglii. W 1756 Saksonia została zaatakowana przez Prusy na początku wojny siedmioletniej, sam August III kapitulował w Pirnie. Dla Polski był to koniec okresu spokoju, przez kraj przechodziły teraz zmierzające na zachód armie rosyjskie, rekwirując a niekiedy grabiąc całe wsie i miasta. W dodatku Fryderyk II wszedł w posiadanie w Saksonii polskich stempli menniczych, co pozwoliło mu zalać Rzeczpospolitą bezwartościową monetą.

edytuj Sprawy wewnętrzne

Król nie troszczył się zbytnio o siłę militarną Rzeczypospolitej, więcej uwagi poświęcając własnemu wystawnemu życiu i powiększaniu bogactwa swego drezdeńskiego dworu. Był wielkim znawcą i mecenasem sztuki, zwłaszcza malarstwa, wzbogacając Galerię Drezdeńską o arcydzieła malarstwa klasy światowej. W 1733 Jan Sebastian Bach dedykował mu swoją wielką mszę h-moll, jedno z największych dzieł w historii muzyki światowej. W Rzeczypospolitej przebywał bardzo rzadko, odbywając tylko rady senatu i podpisując dokumenty we Wschowie, dokąd mu było najbliżej z elektoratu, do którego też szybko wracał. Nie nauczył się też nigdy języka polskiego, ani nawet łaciny, powszechnie w Polsce używanej. W swej polityce zagranicznej opierał się na Rosji. Bezpośrednio polityką, zarówno państwa jak i dworu, kierował główny doradca króla, "premier-minister" Saksonii i Polski, Henryk Brühl, który dla współczesnych stał się synonimem korupcji i złotych czasów saskich. Streszczały się one w powiedzeniu: Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa.

edytuj Rzeczpospolita

Rzeczpospolita okupiła swoją neutralność i nieangażowanie się w wojny znacznym osłabieniem swojej pozycji na arenie międzynarodowej. Z głównej aktorki polityki europejskiej XVII wieku przeistoczyła się faktycznie w jej bierną obserwatorkę.

Po części rekompensował jej to stały wzrost gospodarczy i odbudowa kraju w warunkach pokoju. Począwszy od lat 30. zauważalny był rozwój gospodarki Polski, m. in. dzięki zastosowaniu w ekonomiach królewskich zdobyczy saskiej kameralistyki, napłynęło również wielu artystów, architektów i rzemieślników saskich, którzy sprawili iż Rzeczpospolitą pokryły najmodniejsze budowle magnackie, wcale nieustępujące poziomem artystycznym od reszty Europy. Wystąpiło znaczne ożywieniu handlu zagranicznego z Saksonią i Turcją, zmalał zaś tranzyt towarowy przez Rzeczpospolitą z Rosji, która towary eksportowe do Europy kierowała przez własne porty na Bałtyku.

W okresie panowania Augusta III nastąpiła faktyczna fragmentacja Rzeczypospolitej. Podzieliła się ona na prawie suwerenne państewka magnackie z własną armią, formalnie tylko pozostające w granicach królestwa. Np. armia prywatna Czartoryskich, niewiele tylko ustępowała liczebnie armii królewskiej, a była przy tym lepiej wyekwipowana i wyszkolona. Wobec faktu, iż od 1736 żaden sejm nie doszedł do skutku, ciężar władzy ustawodawczej spoczął teraz na niższej strukturze prawodawczej - sejmikach. Uchwalały one tzw. lauda sejmikowe, w oparciu o które działała administracja w poszczególnych województwach.

Największe rody magnackie, często wspierane przez państwa ościenne, rozgrywały między sobą nieustanną grę o wpływy, czego efektem był faktyczny paraliż państwa, gdyż nie pozwolono by którakolwiek z fakcji uzyskała przewagę. Tak robili Radziwiłłowie, Braniccy, Ogińscy, Czartoryscy, Sapiehowie, Potoccy, Lubomirscy, Rzewuscy i wiele innych rodów w Koronie i na Litwie. Główne, przeciwstawne sobie obozy reprezentowało stronnictwo prorosyjskie Czartoryskich i Poniatowskich (tzw. obóz Familii), oraz stronnictwo propruskie Potockich. Pomiędzy nimi istniała jeszcze tzw. Kamaryla Mniszcha czyli obóz prosaski. Osobną partię stanowili też później stronnicy hetmana Branickiego. W 1763 Czartoryscy planowali przeprowadzić zamach stanu z pomocą Rosji i odsunąć Augusta, lecz wcześniej umarł sam król.

edytuj Ciekawostki

Zgodnie z niechętną Wettinowi "czarną legendą" spopularyzowaną szczególnie przez Władysława Konopczyńskiego August III miał z upodobaniem strzelać do psów i kotów ze swojego okna Pałacu Saskiego w Warszawie i całymi dniami wycinać figurki żołnierzy z papieru. Dzięki badaniom prof. Jacka Staszewskiego, należy opinie te jednak zarzucić. August III był jednym z najbardziej pracowitych polskich władców, czego dowodem może być ogromna ilość dokumentów, pism i listów przezeń wydanych.

edytuj Genealogia

edytuj Zobacz też

edytuj Literatura

Przypisy

p • d • e

Władcy Polski

Piastowie	Mieszko I • Bolesław I Chrobry • Mieszko II Lambert • Bezprym • Mieszko II Lambert • Kazimierz I Odnowiciel • Bolesław II Szczodry • Władysław I Herman • Zbigniew • Bolesław III Krzywousty • Władysław II Wygnaniec • Bolesław IV Kędzierzawy • Mieszko III Stary • Kazimierz II Sprawiedliwy • Mieszko III Stary • Kazimierz II Sprawiedliwy • Leszek Biały • Mieszko III Stary • Władysław III Laskonogi • Leszek Biały • Mieszko I Plątonogi • Leszek Biały • Władysław III Laskonogi • Henryk I Brodaty • Henryk II Pobożny • Bolesław Rogatka • Konrad I mazowiecki • Bolesław V Wstydliwy • Leszek Czarny • Henryk IV Probus • Przemysł II
Przemyślidzi	Wacław II • Wacław III
Piastowie	Władysław I Łokietek • Kazimierz III Wielki
Andegawenowie	Ludwik Węgierski • Jadwiga Andegaweńska
Jagiellonowie	Władysław II Jagiełło • Władysław III Warneńczyk • Kazimierz IV Jagiellończyk • Jan I Olbracht • Aleksander Jagiellończyk • Zygmunt I Stary • Zygmunt II August
Królowie elekcyjni	Henryk Walezy • Stefan Batory • Zygmunt III Waza • Władysław IV Waza • Jan II Kazimierz Waza • Michał Korybut Wiśniowiecki • Jan III Sobieski • August II Mocny • Stanisław Leszczyński • August II Mocny • Stanisław Leszczyński • August III • Stanisław August Poniatowski

August III Sas.html

Spis treści