Codex Alimentarius.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Codex Alimentarius (łac. książka żywności, kod żywności) - jest to zbiór przyjętych w skali międzynarodowej norm żywności, kodeksowych praktyk, zaleceń i wytycznych wykorzystywanych przez urzędowe służby kontroli, przemysł rolno-spożywczy oraz środowiska naukowe.
Prace dotyczące norm żywnościowych prowadzone są na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego, działającej od 1963 roku, w ramach Wspólnego Programu dla Norm dotyczących Żywności, powołanego przez Organizację NZ ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Spis treści |
edytuj Zadania Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO
- ochrona zdrowia i interesów konsumentów,
- zapewnienie uczciwych praktyk w międzynarodowym handlu żywnością,
- promocja współpracy pomiędzy wszystkimi rządowymi i pozarządowymi organizacjami zajmującymi się tworzeniem norm żywnościowych,
- określanie priorytetów prac, inicjowanie i kierowanie przygotowaniem projektów norm przy pomocy właściwych organizacji,
- zatwierdzanie opracowanych norm i publikowanie ich w Kodeksie Żywnościowym jako regionalne bądź światowe normy,
- zmiany opublikowanych norm po dokonaniu ich przeglądu w świetle postępującego rozwoju nauki i techniki.
Obecnie członkami Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO są 174 państwa.
W pracach nad dokumentami Codex Alimentarius uczestniczyć mogą obok państw członkowskich, państwa zainteresowane normami żywnościowymi, na zasadach określonych dla obserwatorów. Obserwatorami mogą być również międzynarodowe organizacje rządowe i pozarządowe, które mają prawo zgłaszać uwagi na każdym etapie tworzenia norm, z wyjątkiem ustaleń końcowych.
edytuj Procedura opracowywania norm kodeksowych
Normy kodeksowe opracowywane są na ośmiu etapach pracy.
- Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO podejmuje decyzję o opracowaniu normy i zleca ją odpowiedniemu komitetowi. Komitet może również sam podjąć decyzję o opracowaniu nowej normy, popartą przez Komisję Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO lub Komitet Wykonawczy.
- Sekretariat Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO przygotowuje „Proponowany Projekt Normy”.
- „Proponowany Projekt Normy” wysyłany jest do państw członkowskich i międzynarodowych organizacji w celu uzyskania komentarzy i opinii.
- Sekretariat Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO przekazuje otrzymane komentarze i opinie do właściwego komitetu.
- Komitet rozważa komentarze i „Proponowany Projekt Normy” przesyła poprzez Sekretariat KKŻ FAO/WHO o Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO do zaakceptowania jako „Projekt Normy”.
- Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO przesyła „Projekt Normy” do państw członkowskich i międzynarodowych organizacji w celu uzyskania komentarzy i opinii.
- Sekretariat KKŻ FAO/WHO przekazuje otrzymane komentarze i opinie do właściwego komitetu, w celu rozważenia poprawek.
- Komitet po rozważeniu komentarzy przekazuje „Projekt Normy” do Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w celu przyjęcia go jako „Normy Kodeksowej”. Następnie „Norma Kodeksowa” zatwierdzona przez KKŻ FAO/WHO przesyłana jest do rządów państw członkowskich w celu akceptacji.
W przyspieszonym procesie opracowywania norm kodeksowych, można stopień 6 i 7 może zostać ominięta, na podstawie 2/3 oddanych głosów Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO.
edytuj Kontrowersje
Kontrowersje wokół Kodeksu Żywnościowego odnoszą się do wyobrażenia, iż jest to obowiązkowy standard dla bezpieczeństwa żywności – włącznie z witaminami oraz dodatkami mineralnymi. Zwolennicy Kodeksu mówią, że jest on nieobowiązkową normą żywnościową oraz że nie istnieje żaden obowiązek wśród państw do przyjęcia standardów Kodeksu będących członkami Kodeksu lub jakiejś innej międzynarodowej organizacji handlu. Patrząc z punktu widzenia jego przeciwników, mimo wszystko, jedną z głównych przyczyn obaw jest to, że Kodeks Żywnościowy jest uznawany przez Światową Organizację Handlu (WTO) jako międzynarodowa norma do rozwiązywania sporów w sprawie bezpieczeństwa żywności oraz ochrony konsumentów. Jednak mimo to, że kraje nie są wykluczane z używania innych norm, czy badań naukowych będących dowodem bezpieczeństwa żywnościowego oraz ochrony konsumenckiej, przeciwnicy twierdzą, iż kraje rozwijające się prawdopodobnie nie posiadają alternatywnych norm.
Wiele kontrowersji odnosi się do sposobu, w jaki Kodeks obchodzi się z witaminami oraz dodatkami mineralnymi do żywności. Niektóre państwa klasyfikują witaminy oraz dodatki mineralne jako żywność. Jednak inne klasyfikują je jako lekarstwa. W międzyczasie niektóre kraje, jak Kanada, stworzyły oddzielną kategorię dla tych produktów: nie jako leki. Przeciwnicy Komisji Kodeksu twierdzą, że jest to przesadny wpływ firm farmaceutycznych i że ich wytyczne są niepotrzebnie restrykcyjne dla witamin oraz dodatków mineralnych.
Również informuje się, że w 1996 roku niemiecka delegacja przedłożyła propozycję, że nie powinno się sprzedawać żadnych ziół, witamin oraz minerałów dla powodów profilaktycznych, czy leczniczych. Propozycja została przyjęta, ale protesty wstrzymały jej wdrożenie. 28. Zjazd Komisji Kodeksu Żywnościowego miał następnie miejsce 9.lipca 2005 roku. Wśród wielu omawianych tematów był “Wytyczne dla witamin oraz dodatków mineralnych dla żywności”, który został przyjęty podczas spotkania jako nieobowiązkowa norma. Ta treść była tematem poważnej polemiki, częściowo z takiego powodu, iż wiele krajów członkowskich może chcieć ustalić zasady dodatków żywieniowych jako korzyści lecznicze, jako farmaceutyki lub jako inne kategorie. Treść nie usiłuje zakazać dodatków, ale usiłuje poddać je wymogom znakowania i pakowania, oraz usiłuje zagwarantować, że bezpieczeństwo oraz skuteczność są brane pod uwagę określając pochodzenie danego składnika.
Wytyczne wzbudziły niepokój z obu stron: konsumentów oraz przemysłu z powodu wyobrażenia, że mogą pojawić się ograniczenia dla witamin oraz minerałów jako dodatków żywnościowych. Ruch Zdrowej Wolności wskazuje na większe obawy odnośnie ograniczenia składników dodatków żywnościowych w Europie przez Dyrektywę Dodatków Żywnościowych Unii Europejskiej (która wykorzystuje zaakceptowaną listę składników oraz ich klas) oraz na potencjalnie restrykcyjne limity dawkowań, mające fundament na modelu Kodeksu przez Organizację Żywności i Rolnictwa (FAO) oraz przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) Projekt Oszacowania Ryzyka Składników Pokarmowych.
Teksański republikanin Ron Paul mówił w międzyczasie, że Strefa Wolnego Handlu Ameryki Środkowej „zwiększa możliwość, że przepisy Codex zostaną narzucone amerykańskiemu społeczeństwu”.
edytuj Punkt Kontaktowy KKŻ FAO/WHO
W każdym państwie członkowskim Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO zorganizowany jest Punkt Kontaktowy KKŻ FAO/WHO, którego celem jest:
- koordynacja współpracy i uczestnictwo w pracach Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO,
- koordynowanie opiniowania roboczych dokumentów kodeksowych, a następnie wypracowywanie komentarzy i przekazywanie stanowisk do Sekretariatu KKŻ FAO/WHO,
- przekazywanie wszystkim instytucjom i organizacjom zainteresowanym pracami kodeksowymi dokumentów roboczych, zaproszeń i informacji o sesjach,
- prowadzenie biblioteki oraz udostępnianie dokumentów kodeksowych zainteresowanym jednostkom.
W Polsce Punkt Kontaktowy KKŻ FAO/WHO działa od początku istnienia Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO. W 1963 roku Punkt Kontaktowy KKŻ FAO/WHO został zorganizowany w Polskim Komitecie Normalizacyjnym. Na mocy Zarządzenia nr 91 Ministra Handlu Zagranicznego z dnia 28 października 1964 roku (Dz. Urz. MHZ Nr 26, poz. 171), zadanie prowadzenia Polskiego Sekretariatu (punktu kontaktowego) i spraw współpracy z Komisją Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO, powierzono Centralnemu Inspektoratowi Standaryzacji (CIS), działającemu przy Ministerstwie Handlu Zagranicznego. W konsekwencji CIS został notyfikowany w Sekretariacie KKŻ FAO/WHO w Rzymie, jako Punkt Kontaktowy KKŻ FAO/WHO dla Polski. Punkt Kontaktowy KKŻ FAO/WHO w wyniku zmian organizacyjnych przechodził razem z CIS-em do kolejnych ministerstw, dbając o zachowanie ciągłości prac i kontaktów z Komisją Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO.
Od dnia 1 stycznia 2003 roku na mocy ustawy z dnia 21 grudnia 2000 roku o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz statutu Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nadanego Zarządzeniem nr 15 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lipca 2005 roku (Dz. Urz. Min. Rol. Nr 8, poz. 9) prowadzenie Punktu Kontaktowego KKŻ FAO/WHO zostało powierzone Głównemu Inspektorowi Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
