Fryderyk August I Wettyn.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Frederick Augustus Joseph Maria Anton Johann Nepomuk Aloys Xavie elektor saski w latach 1763–1806, król saski jako Fryderyk August I) w latach 1806–1827, książę warszawski jako August Fryderyk III w latach 1807–1815 1750-1827 |
||||||||||
 |
||||||||||
| Książę warszawski | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||
|
||||||||||
|
Fryderyk August III Sprawiedliwy, właśc. Fryderyk August Józef Maria Antoni Jan Nepomucy Alojzy Ksawery Wettyn niem. Friedrich August Joseph Maria Anton Johann Nepomuk Aloys Xaver Wettyn (ur. 23 grudnia 1750 w Dreźnie, zm. 5 maja 1827) - elektor saski w l. 1763–1806, król saski (jako Fryderyk August I) w l. 1806–1827, książę warszawski (jako August Fryderyk III) w l. 1807–1815.
Wnuk Augusta III Sasa, syn Fryderyka Krystiana Wettina i Marii Antoniny Walpurgis z bawarskiej dynastii Wittelsbachów. Do 1768 regencję sprawowała jego matka i stryj, Franciszek Ksawery. Po ogłoszonym przez konfederatów barskich bezkrólewiu, 3 marca 1771, przywódca konfederacji biskup kamieniecki Adam Stanisław Krasiński ofiarował mu koronę polską, której elektor jednak nie przyjął. W czasach jego panowania dokonała się odbudowa Saksonii po zniszczeniach wojny siedmioletniej. Choć pedant i tradycjonalista, stosujący na swym dworze doprowadzoną do perfekcji etykietę, w duchu podobno był zwolennikiem monarchii konstytucyjnej.
Bezskutecznie próbował odzyskać dla Wettynów koronę polską, wiążąc się z przeciwnymi sobie fakcjami w Rzeczypospolitej. W działaniu jego brak było jednak konsekwencji. Ofiarowanej córce, uznanej za infantkę polską - Marii Auguście w 1791 sukcesji tronu polskiego nie przyjął – ze względu na brak aprobaty Rosji (istniały projekty wydania jej za wnuka Katarzyny II – księcia Konstantego).
Podczas wojny francusko-pruskiej w 1806 początkowo sojusznik pruski, po bitwie pod Jeną przeszedł na stronę Napoleona. 11 grudnia 1806 w Poznaniu podpisał traktat pokojowy z Francją i uzyskał tytuł królewski; wszedł do Konfederacji Reńskiej.
Na mocy układu w Tylży 7 lipca 1807 i postanowień Konstytucji 3 maja został monarchą Księstwa Warszawskiego; jednak na rzeczywisty bieg wydarzeń nad Wisłą miał wpływ niewielki, stale przebywając w Saksonii i tylko kilkakrotnie odwiedzając Księstwo. Kontakt z Warszawą zachował poprzez ministra sprawiedliwości księstwa Feliksa Łubieńskiego, który stał się jego faktycznym pełnomocnikiem. Fryderyk August I wyjednał u Napoleona uwolnienie księstwa od spłaty części wierzytelności (wynoszących ok. 21 milionów franków - tzw. sumy bajońskie). Podczas swych wizyt nad Wisłą wykazał jednak sporo umiejętności politycznych (sprawa obrad sejmowych w 1809). W czasie kampanii 1809 schronił się do Frankfurtu nad Menem. Popierał plan odbudowy niepodległego Królestwa Polski, czego wyrazem było m.in. jego przystąpienie w 1812 do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego. W 1813 nieskutecznie próbował rokować z Austrią warunki opuszczenia Napoleona. Po bitwie pod Lipskiem (16-19 października 1813) znalazł się w niewoli pruskiej.
W wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego z 1815 musiał zrzec się tytułu księcia warszawskiego, zaś połowa Saksonii przeszła pod władanie Prus.
Ożeniony od 1769 roku z Amalią von Zweibrücken-Birkenfeld (1752-1828) miał z nią jedną córkę Marię Augustę (1782-1863) uznaną w 1791 roku za "polską infantkę" i dziedziczkę tronu. Tron Saksonii objął po nim jego brat Antoni (1755-1836).
edytuj Linki zewnętrzne
- Portret księcia warszawskiego Fryderyka Augusta z 1811 roku
- Złoty dukat z popiersiem Fryderyka Augusta z 1812 roku
- Proklamacja Fryderyka Augusta w sprawie najazdu wojsk austriackich na Księstwo Warszawskie z 25 IV 1809 roku
- Dekret Fryderyka Augusta o utworzeniu i organizacji Archiwum Ogólnego Krajowego w Warszawie z 2 IX 1808 roku
| Poprzednik Fryderyk Krystian Wettyn |
 |
Elektor Saksonii 1763-1806 |
|
Następca - |
| Poprzednik - |
|
Król Saksonii 1806-1827 |
|
Następca Antoni Klemens Wettyn |
| Poprzednik |
 |
Książę Warszawski 1807-1814 |
|
Następca |
| Poprzednik Ludwik Szymon Gutakowski |
|
Pełniący Obowiązki Prezesa Rady Stanu Księstwa Warszawskiego 1808-1809 |
|
Następca Stanisław Kostka Potocki |
| Zabór rosyjski (władcy państw zaborczych (1772-1815) |
Katarzyna II Wielka • Paweł I Romanow • Aleksander I Romanow |
 |
| Zabór pruski (władcy państw zaborczych (1772-1815) |
Fryderyk II Wielki • Fryderyk Wilhelm II • Fryderyk Wilhelm III |
|
| Zabór austriacki (władcy państw zaborczych (1772-1815) | ||
| Księstwo Warszawskie |
Fryderyk August I |
|
| Po upadku Księstwa Warszawskiego Romanowowie – unia personalna z Rosją | ||
| Romanowowie |
Mikołaj I Pawłowicz • Aleksander II Romanow • Aleksander III Romanow • Mikołaj II Romanow |
|
| Hohenzollernowie |
Fryderyk Wilhelm III • Fryderyk Wilhelm IV • Wilhelm I • Fryderyk III • Wilhelm II |
|
| Habsburgowie (cesarze austriaccy noszący tytuł króla Galicji i Lodomerii i wielkiego księcia Krakowa) |
Franciszek II • Ferdynand I • Franciszek Józef I • Karol I Habsburg |