WikiPortallus: Berlin.html

Berlin, Almanya'nın başkenti ve en büyük şehridir. Avrupa Birliği'nin de (Londra'dan sonra) ikinci büyük şehridir.

II.Dünya Savaşı öncesinde 4.3 milyon kişinin yaşadığı şehirde 2008 itibariyla 3.4 milyon kişi yaşamaktadır. Berlin, kuzey Almanya'da, Spree ve Havel nehirlerinin arasındaki kumluk bölgeye kuruludur. 1949'dan 1990'a kadar Doğu ve Batı Berlin olarak ikiye ayrılmış olan kenti ikiye bölen duvara (Berlin Duvarı) sonradan "Utanç duvarı" adı da verilmiştir.

değiştir Çoğrafya

Berlin şehiri'nin en büyük doğudan-batıya uzunluğu 45 km'dir ve güneyden kuzeye ise 38 km'dir. Şehirin yüzölçümü nerdeyse 892 km². Berlin eyaletinin tek komşu Brandenburg eyaleti'dir çünki tek Brandenburg eyaletinin sınırları ile çevrilidir. Almanya'nın doğusunda kalan Berlin Polonya sınırına 70 km uzaklıkta. Almanya'nın Metropol bölgelerinden biri Berlin.

Berlin'nin çoğrafi yapımı buzul çağının etkisiyle belirlenmişdır. Almanya'nın başkenti iki yayla arasında kalmaktadır bunlar: Teltow ve Barnim'dir. Bundan 20.000 sene önce Berlin'nin etrafı dev Buzul'larla çevriliydi, bunların 18.000 sene önce erimesiyle Berlin'nin çoğrafyası oluştu.

Berlin'den iki tane önemli nehir geçmektedir bunlar Spree ve Havel'dir. Berlin'nin Spree nehri doğu'dan batıya akmaktadır ve batıda olan Spandau eyaletindeki Havel nehrine dökülmektedir. Havel nehri ise güney'den kuzeye akmaktadır. Ayrıca Havel nehiri iki tane gölden geçmektedir bunlar Tegeler See ve Großer Wannsee.

Berlindeki en büyük doğal tepe Großer Müggelberg'dir (115,4 m). Bu tepe Treptow-Köpenick eyaletinde bulunur. Geri kalan iki tane tepesi 2. Dünya Savaşından kalan atıklarla yada çöplerle oluşmuş tepelerdir. Teufelsberg 114,7 metre'dir ve Charlottenburg-Wilmersdorf eyaletindedir. Ahrensfelder Berge 112,1 metredir ve Marzahn-Hellersdorf eyaletindedir.

değiştir İlçeleri

10 Haziran 1998 tarihinde çıkan yasa ile birlikte ilçe sayısı 23 olan Berlin, tasarruf ve yönetilebilirliği kolaylaştırmak amacıyla idari olarak 12 bölüm haline getirilmiştir. 1 Ocak 2001 tarihi itibarı ile uygulamanın son hali şu şekildedir:

değiştir Komşu Belediyeler ve Şehirler

değiştir İklim

Şehirde senelik ortalama sıcaklık 8,9 derecedir. Ortalama Yıllık Yağış Toplamı 581 mm'dır. En sıcak aylar ise Temmuz ve Ağustos aylarıdır ortalama 18,5 ve 17,7 derece ile. En soğuk aylar ise Ocak ve Şubat ayları ortalama -0,6 ve -0,3 derece ile. En çok yağış Temmuz ayında olur 70 mm ile ve an az yağış ise Mart ayında 31 mm ile.

değiştir Tarih

Kentin ortasından akan Spree Nehri'nin, iki kıyısında, Cölln ve Berlin adlı iki balıkçı köyü iken ilk kez 1307 yılında birleşti. Brandenburg'un (daha sonra ise Prusya'nın) başkentliğini yapan Berlin, 18. yüzyıla kadar önemli arz eden bir şehir değildi. Ancak Prusya'nın güçlenmesi sürecinde öncelikle Kuzey Alman'nın ve sonrasında da Avrupa'nın siyasi, ekonomik ve kültürel anlamda önemli merkezlerinden biri haline geldi. 1871 yılında kurulan Alman İmparatorluğu'na da başkentlik yapan Berlin, 1933 yılından itibaren Nazi Almanyası'nın da başkentiydi. İkinci Dünya Savaşı'nda harabeye döndü, müttefik devletler tarafından işgal edildi.

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra şehir dört sektöre bölündü ve tüm Almanya'da olduğu gibi Berlin de ABD, İngiltere, Fransa ve Sovyetler Birliği'nin kontrolüne girdi. Batılı ülkelerle Sovyetler Birliği arasında hızla gelişen siyasi farklılık ülkeyi olduğu gibi kenti de doğu ve batı olmak üzere ikiye böldü. 12 Ağustos 1961 yılında Berlin Duvarı'nın yapımına başlandı ve Berlin'lilerin doğudan batıya geçişi en katı yöntemlerle engellendi. Zamanın imparatorluk merkezi Mitte ile birlikte, Berlin'i inşa eden mimar Karl Friderich Schinkel'in tasarladığı binalar, büyükelçilikler, saraylar, müzeler tamamen kentin doğu kesiminde kaldı. Türkiye'den kaçak yollarla getirilen Bergama Sunağı'nın sergilendiği dünyanın en önemli müzelerinden biri olan Bergama Müzesi , Cölln ile Berlin'i birleştiren anlaşmanın yapıldığı St. Nicholas Kilisesi de tıpkı diğer önemli yapılar gibi Doğu Berlin'de kaldı.

1989'da duvarın yıkılması ve 3 Ekim 1990'da iki Almanya'nın resmen birleşmesiyle Berlin eyalet şehir olarak eski bütünlüğüne kavuştu ve birleşik Almanya Federal Cumhuriyeti'nin başkenti oldu.

değiştir Şehirin Kuruluşu ve Ortaçağ

Cölln şehiri (çift kent Berlin-Cölln Spreeadasında) ilk defa resmi 1237'de anıldı ve 1244'de ilk defa Berlin resmi adında anıldı. Berlin Spree nehirinin kuzey kısmında yer alıyordu. 1307'de iki şehirde beraber kullandıkları bir belediye binasına sahip oldular. Berlin'nin adı (almanca Bär = türkçe ayı) armasındaki ayı ile ilgisi yok. Daha çok Slav dilinden gelen Berl kelimesinden olduğu düşünülüyor. Berl Slav dilinde Bataklık anlamına geliyor. Spandau ve Köpenick, Berlin'den önce kuruldu. Berlin şehiri tarihin geçen kısmında 1157'de Mark Brandenburg'a ait oldu.

1415'de Birinci Friedrich Mark Brandenburg'un elektörü oldu ve 1440'a kadarda elektör olarak kaldı. Hohenzollern ailesi Berlin'i 1918'e kadar hükümdarlık etti.

değiştir Yeniçağ'ın Başlarında Berlin

Otuz Yıl Savaşları 1618'den 1648'e kadar sürdüğü sırada belki en çok Berlin'i vurdu. Evlerin üçte biri hasar gördü ve nufüsun yarısı azaldı. Friedrich Wilhelm 1640'ta hükümdarlığı babasından aldı ve Berlin'e Avrupa'nın çeşitli yerlerinden insanları davet etti. Dinlere karşıda hoşgörümlüydü kendisi. 1671'de 50 tane yahudi ailesine Berlin'e Avusturya'dan taşınma izini verildi. 1685'te Friedrich Wilhelm Fransız Huguenotları Mark Brandenburg'a davet etti. 15.000'nin üzerinde gelen huguenotların 6000'ni Berlin'e yerleşti. 1700'de Berlin'nin nüfusunun yüzde 20'si Fransızlardan oluşuyordu. Huguenotların Berlinlilere kültürel etkisi yoğundu. Ayrıca Bohemya, Polonya ve Salzburg'danda çok göçmen geldi Berlin'e.

değiştir Prusya ve Almanya İmparatorluğu

1871'de Berlin Almanya İmparatorluğunun başkenti oldu ve 1701'de Birinci Friedrich'in taçı Berlin'de takıldığı için Pursya'nın başkenti oldu. 1 Ocak 1710 Berlin, Cölln, Friedrichswerder, Dorotheenstadt ve Friedrichstadt'ın birleşip bir şehir oldu. 1861'de Wedding, Moabit, Tempelhof, Schöneberge ve Spandau'da Berlin'le birleşti.

değiştir Weimar Cumhuriyeti ve Nazi-Almanyası

Birinci Dünya Savaşından sonra 1918'de Berlin'de Weimar Cumhuriyeti kurulduğu duyuruldu. 1920'de komşu şehilerle ve belediyelerle Berlin yeniden birleşince başkentin nüfusu 4 milion oldu.

Naziler hükümeti elle geçirince 1933'de Berlin Nazi-Almanyasının başkenti oldu. Naziler 1936'da Berlin'de yapılan Olimpiyat Oyunları'nıda Propaganda için kullandı. Sonrasında Adolf Hitler ve mimar Albert Speer Berlin'nin yapısını değiştirip dev yapıların Roma stilinde yapılmasına karar verdi.

Naziler Berlinli Yahudileride katlettiler. 1933'de başkent'de 160.000 yahudi yaşiyordu. 1938'de Kristal Gece olarak bilinen geceden sonra yahudiler ekstra öldürmek için yapılan yapılara getirdiler. İkinci Dünya Savaşında Berlin yoğun bombardımana tutuldu ve Berlindeki evler ve yapılar hasar görüp yıkıldı. Eğer Hitler bu savaşı kazansaydı Berlin'i Büyük Almanya'nın başkenti yapacaktı ve adını Germania 'ya değiştircekti.

değiştir Şehirin Bölünüşü ve Birleşimi

Berlin Kızıl Ordu tarafından ele geçirilince, kent 8 Mayıs 1945'te kapitülasyona uğradı. Londra antlaşmasına görede bütün Almanya 4 sektöre bölüncekti ve ayrıca Berlin'de 4 sektöre bölünmesi karalaştırıldı. Batılı Müttefikler (ABD, Fransa ve Birleşik Krallık) şehirin batısını aldılar ve Sovyetler doğu kısmını.

Batılı Müttefiklerin ve Sovyetlerin ideolojisi'nin pek uyuşmadığı için, 1948/49'da Batı-Berlin'nin ekonomik embargo konulmasına neden oldu. Buna yılmayan Batılı Müttefikler Berlin'e havadan destek vermeye başladı (Luftbrücke).

Almanya Federal Cumhuriyeti'nin Almanya'nın batısında kurulması ile Almanya'nın doğusunda Demokratik Almanya Cumhuriyeti(DDR) 1949'da kuruldu, böylece Soğuk Savaşın etkisi Berlin'e de vurdu. Federal Cumhuriyet başkentini Bonn olarak ilan etmesine, DDR Doğu-Berlini başkenti olarak ilan etti. Batı ve Doğu arasında ihtilaf daha çok büyüdü ve 13 Ağustos 1961 Berlin Duvarı DDR tarafından yapılmasıyla bu ihtilaf en yüksek seviyeye gelmiştir.

Batı Berlin de facto olarak Almanya Federal Cumhuriyetine aitti ve böylece şehire özel haklar verildi ve Doğu-Berlin'de facto olarak Demokratik Almanya Cumhuriyeti'nin bir parçası. Berlin'nin doğusu ve batısı komple birbirinden ayrıydı. Geçişler sadece belirli noktalardan mevcuttu. Almanya Federal Cumhuriyetin'den Berlin'nin batısına geçiş komple yasaktı ve sınır bölgelerine keskin nişancılar konulmuştu ateş et emri ile.

1989'da Duvar yıkıldı ve iki ülkede Almanya Federal Cumhuriyeti adında tekrar birleşti. Böylece Berlin devletin başkent'ti oldu . 1991'de verilen kararla başkent Bonn'nun Berline taşınması kararlaştırıldı ve hükûmet ve parlamento 1 Eylül 1999 tarihinde Berlinde işine başladı.

değiştir Din

Berlin'nin 3,4 mio nüfusunun yüzde 59'u atheist, yüzde 22,3'ü protestan, yüzde 9,1'i katolik, yüzde 6,2'si müslüman, yüzde 2,7'si diğer hıristiyan dinlerine inanıyor ve yüzde 0,6'si diğer dinlere inanıyor. Berlinde en çok yaşıyan müslümanlar Türkler'dir, ayrıca müslüman Arap ve Arnavut'da çok vardır Berlin'de.

değiştir Nüfus

Berlin'nin toplam nüfusu 3,4 milyondur ve böylce Almanya'nın en kalabalık şehridir. Ama 17. yüzyıla kadar Berlin yöresinde çok az insan yaşıyordu ve 30 Yıl Savaşları sayesindede bu nüfus yarı yarıya inmişti. 1640 yılında hükümdarlığı babasından alan Friedrich Wilhelm Fransa'dan çok huguenotlar getirmişdir Berlin'e ve yöresine. Böylece mesela 1648'de 6.000 nüfuslu olan şehirde 1709 yılında nüfus 57.000'e çıkmıştır. 1875'te şehirin nüfusu bir milionu aşmışdır.

1920'de Berlin'nin etrafındaki şehirlerle ve belediyelerle birleşmesi sonucu bu sayı nerdeyse 4 milyona kadar çıktı. İkinci Dünya Savaşı sonucu bu sayı düştü ve şehirin nüfusu bundan sonra 3,1 veya 3,6 milyonla hep ayni rakımda kalıp devam etti. 1,7 milyon kişi Berlin duvarı yıkıldıktan sonra kent'ti terk etti ve 1,8 milyon kişi kent'te taşındı. Mesela 2004 senesinde başkent'te 115.267 kişi taşındı, bunların 42.063'ü yurtdışından. Ama buna nazaran 113.581 Berlin'i terk etti ve 31.244 kişi yurtdışına gitti.

Berlin her zaman göçe uğramış olan bir şehirdir . 17. yüzyılda huguenotlar Berline göç etti ve 19. yüzyıllın ortasından sonra pek çok Slav'lar şehire göç etti. İkinci Dünya Savaşından sonra Güney Avrupa'dan ve Türkiye'den çok göç olmuşdur Almanya'ya. Doğu'da ise çok Vietnamlı Demokratik Almanya Cumhuriyeti'ne göç etti. 1980'lerde alman asıllı ruslar Berline göç etti. Şu an Berlinde nerdeyse 200.000 Türk yaşıyor, bu Türkiye dışında yaşıyan en büyük nüfus.

değiştir Türkler

Türkler Berlin'deki en kalabalık yabancı nüfusunu oluşturur. 119.000 Türk'ün yaşadığı Berlin'de en yoğun Türk nüfusu Kreuzberg İlçesi ('Kroyzberk' diye okunur) ilçesinde bulunmaktadır. 149.884 nüfusa sahip Kreuzberg'de yakl. 50 bin yabancı kökenli yaşamaktadır. Ancak Alman vatandaşlığına geçen yabancılar bu rakama dahil olmadığından asıl oran daha yüksektir.

değiştir Politika

değiştir Başkent

1991'de Almanya Federal Meclisi'nin birleşmesinden sonra yaptığı ilk oturumda Berlin eyaleti'nin başkent olması ve hükûmet ile Almanya Federal Meclisi'nin böylece Berlin'de olması kararlaştırıldı. 1994'den beri Almanya'nın Cumhurbaşkanı'da Berlin'de bulunmaktadır ve 1999'da hükûmet'inde çoğu eski başkent Bonn'dan Berlin'e taşındı. Berlin ama merkezi bir başkent değildir,çünki bakanlıkların bir kısmı hala Bonn'da yada Almanya'nın diğer şehirlerinde.

değiştir Berlin eyaleti

Berlin 3 Ekim 1990'dan sonra Almanya Federal Cumhuriyeti'nin Doğu Almanya ve Batı Almanya'nın birleşmesi sonucu bir eyaleti oldu. 1 Ocak 2001 senesinden sonra Berlin'de bulunan 23 semt 12 semt'te, bazı semtlerin birleşmesi sonucu indirildi. Berlin eyalet parlamentosunda şu an SPD, CDU, Die Linke, Birlik 90/Yeşiller ve FDP partileri'nin milletvekilleri mevcuttur. SPD partisi ile Die Linke yaptıkları koalisyon sonucu Berlin hükümeti'nin başındalar. Berlin'nin Yürütme'si Berlin senatosudur ve belediye başkanından (Klaus Wowereit, SPD) ile sekiz tane senatörden oluşur bu organ. Berlin'nin belediye başkanı Berlin eyaleti'nin ve şehirin temsilcisi.

değiştir Kardeş şehirler

değiştir Bayrak ve Arma

Berlin eyaleti'nin sembolü bir ayıdır (Berliner Bär). Arma gri yada beyaz renktedir ve üzerinde bir siyah ayı vardır. Bu ayı'nın dili ve tırnakları kırmızıdır. Bu armanın üzerinde beş tane ağaç yapraklarından oluşan altın bir taç var. Taç hem aynı zamanda bir kale olarak'da görülmektedir, bu kale'nin kapısı arma'nın tam ortasında. Berlin ayısının neden Berlin'nin simgesi olduğu bilinmemektedir, çünki geçmişden belegler ve ispat yoktur. Ama onun yerine bir çok teori vardır Berlinlilerin neden ayıyı geçmişten bugüne simge olarak benimsedikleri. Bunlardan biri Berlinlilerin Mark Brandenburg'un kurucusu Albrecht den Bären' 'nin (Albrecht ayısı) takma adı Bär 'den (ayı) simge olarak aldıkları. Öbür teori ise Berlin'nin adından geldiği yönde ( Ber (lin)=Bär ). Ayı ilk defa 1280'de bir mühür'de görülmektedir. Birçok yüzyıl içersinde Berlin ayısı şehiri işaret eden mühürlerde, armalarda ve bayraklarda Pursya ile Brandenburg'un kartalı ile paylaşmak zorunda kaldı. İlk defa 20.yüzyılda ayı tek başına mühürlerde, armalarda ve bayraklarda çıkmaya başladı. Berlin eyaleti'nin bayrağındada bir ayı vardır. Böylece Berliner Bär beyaz bir arka plan'nın üstünde ve bayrağın üzerinde ve altında kırmızı bir çizgi geçmektedir. Çok az değişime uğrayan bu bayrak ilk defa 1911'de Berlin tarafından kullanıldı ve ilk defa 1913'te Rotes Rataus'un üstünde dalgalandı. Ondan önce Berlin siyah-kırmızı-beyaz renkli bir bayrak kullanıyordu. Bu bayrak Alam İmparatorluğu'nun bayrağı ile çok benzemesi ve durmadan yanılma etkisi yarattığı için Berlin ayısı bayrağı ile değişti.

Eyalet sembolü ise bir gri armanın üzerinde olan bir ayı. Bu armada taç yoktur ve sadece üç renk kullanılmaktadır. Berlin içişleri ve spor senatosu tarafından kullanılmaktadır, belirli kişileri, firmaları ve yüksek müesseseler'in Berlin'e ait olduklarını göstermek için. Berlin eyaleti'nin semtlerininde kendilerine ait armaları var ama bu armalarında üstünde Berlin'e ait oldukları için bir kale vardır.

değiştir Kültür

Müzeler Adası, Kültür Forumu ve Dahlem'deki müze ve koleksiyonlar dünya çapında önem taşıyor. Berlin, sanat alanında da dünyanın en önemli şehirleri arasında. Üç opera, filarmoni, birçok tiyatro, konser salonu ve kütüphanenin yanı sıra; Berlin Film Festivali, festival haftaları ve tiyatro günleri, tüm sanatseverleri Berlin'e çekiyor.

Berlin, Almanya'nın sadece siyasi değil, aynı zamanda da kültür başkentidir. Berlin'de birçok müze bulunmaktadır. Özellikle kentin doğusunda yeralan Müzeler Adası (Museumsinsel) içinde Pergamon (Bergama) Müzesi'de dahil, birçok müzeyi barındırmaktadır. Ayrıca kentte çok sayıda sanat galerileri, tiyatrolar vs. vardır. Başlıca müzeleri ve turistik yerleri:

değiştir Kaynakça

değiştir Dış bağlantılar

Almanya'nın Eyaletleri

Baden-Württemberg • Bavyera • Berlin • Brandenburg • Bremen • Hamburg • Hessen • Aşağı Saksonya • Mecklenburg-Vorpommern • Kuzey Ren-Vestfalya • Rheinland-Pfalz • Saarland • Saksonya • Sachsen-Anhalt • Schleswig-Holstein • Thüringen

Avrupa başkentleri

Doğu Avrupa	Ankara, Türkiye^† · Astana, Kazakistan^† · Bakü, Azerbaycan^† · Bükreş, Romanya · Kişinev, Moldova · Kiev, Ukrayna · Minsk, Belarus · Moskova, Rusya^† · Sofya, Bulgaristan · Tiflis, Gürcistan^† · Erivan, Ermenistan
Kuzey Avrupa	Kopenhag, Danimarka · Helsinki, Finlandiya · Longyearbyen, Svalbard ve Jan Mayen · Mariehamn, Åland · Oslo, Norveç · Reykjavik, İzlanda · Riga, Letonya · Stokholm, İsveç · Tallinn, Estonya · Tórshavn, Faroe Islands · Vilnius, Litvanya
Güney Avrupa	Atina, Yunanistan · Belgrad, Sırbistan · Podgorica, Karadağ · Roma, İtalya · San Marino, San Marino · Priştine, Kosova¹ · Saraybosna, Bosna-Hersek · Üsküp, Makedonya · Tiran, Arnavutluk · Valletta, Malta · Vatikan, Vatikan · Zagreb, Hırvatistan
Batı Avrupa	Amsterdam, Hollanda · Andorra la Vella, Andorra · Bern, İsviçre · Brüksel, Belçika · Douglas, Man Adası · Dublin, İrlanda · Cebelitarık, Cebelitarık · Lizbon, Portekiz · Londra, Birleşik Krallık · Lüksemburg, Lüksemburg · Madrid, İspanya · Monako, Monako · Paris, Fransa · Saint Helier, Jersey · St. Peter Port, Guernsey · · Vaduz, Lihtenştayn
Orta Avrupa	Berlin, Almanya · Bratislava, Slovakya · Budapeşte, Macaristan · Ljubljana, Slovenya · Prag, Çek Cumhuriyeti · Viyana, Avusturya · Varşova, Polonya
	^† Avrasya ülkesi, ¹ Tanınmayan devlet

Avrupa Birliği'deki başkentler

Amsterdam · Atina · Berlin · Bratislava · Brüksel · Bükreş · Budapeşte · Kopenhag · Dublin · Helsinki · Lizbon · Ljubljana · Londra · Lüksemburg · Madrid · Lefkoşa · Paris · Podgorica · Prag · Riga · Roma · Sofya · Stokholm · Tallinn · Valletta · Viyana · Vilnüs · Varşova

• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri •

Yurtiçi Şubeleri: Adana • Ankara • Antalya • Bursa • Denizli • Diyarbakır • Edirne • Erzurum • Eskişehir • Gaziantep • İskenderun • İstanbul • İzmir • İzmit • Kayseri • Konya • Malatya • Mersin • Samsun • Trabzon • Van

Yurtdışı Temsilcilikleri: New York • Londra • Tokyo • Frankfurt • Berlin

Berlin.html

Konu başlıkları