Gelişmişlik Endeksi.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Uzman Bu maddenin veya maddenin bir bölümünün gelişebilmesi için konuda uzman kişilere gereksinim duyulmaktadır.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Konu hakkında uzman birini bulmaya yardımcı olarak ya da maddeye gerekli bilgileri ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.
Dünya haritası üzerinde İnsani Gelişme Endeksi (2004). ██ yüksek (0.800–1)██ orta (0.500–0.799)██ az (0.300–0.499)██ bilinmiyor

İnsani Gelişme Göstergesi (Human Development Index), Dünya'daki ülkeler için yaşam uzunluğu, okur yazar oranı, eğitim ve yaşam düzeyi doğrultusunda hazırlanan bir ölçümdür. İnsanların düzgün yaşaması, özellikle çocuk hakları için bir ölçün teşkil eder. Bu araştırma sonucunda bir ülkenin gelişmiş, gelişmekte olan ya da gelişmemiş bir ülke olduğu; bunun yanı sıra ekonomisindeki etkinin yaşam niteliği ne düzeyde etkilediğini gösterir. Dağılım ilk olarak 1990 yılında Pakistanlı ekonomist Mahbub ul Haq tarafından geliştirilmiştir ve 1993 yılından bu yana Birleşmiş Milletler Gelişme Programı tarafından yıllık Gelişme Raporu'nda sunulur.

İnsani Gelişme Göstergesi ülkelerde üç başlıca gelişimleri göz önünde tutar:

  • Uzun ve sağlıklı bir yaşam; ölçümü ortalama yaşam süresi ile yapılır.
  • Bilgi, ölçümü okur yazar oranı (2/3'ü) ve ilkokul, lise ve üniversite kayıtları yüzdesi (1/3'ü) ile yapılır.
  • Ölçünlü yaşam düzeyi, ölçümü kişi başına düşen gelir ve alım gücünün Amerikan Doları'ndan hesaplanmasıyla yapılır.

Alternatif bir ölçüm olarak, ülkelerdeki fakirliği ölçmek için de Beşeri Fakirlik Dağılımı mevcuttur.

Konu başlıkları

değiştir Metodoloji

Genel olarak değişken bir sayıyı tanımlamak için, misal olarak x'i 0 ila 1 arasında bir ekonomik dağılım arasında gösterebilmek için aşağıdaki formül kullanılır:

  • x-index = \frac{x - \min\left(x\right)} {\max\left(x\right)-\min\left(x\right)}

Burada \min\left(x\right) ve \max\left(x\right); x'in alabileceği en yüksek (max) ve en az (min) değerdir.

İnsani Gelişim Endeksi bu doğrultuda üç genel veriyi temsil eder ve ortalamasını alır:

  • Yaşam uzunluğu dağılımı = \frac{HU - 25} {85-25}
  • Eğitim dağılımı (ED) = \frac{2} {3} \times ED + \frac{1} {3} \times GED
    • Yetişkin okur yazar oranı = \frac{YOYO - 0} {100 - 0}
    • Okullara kayıtlı öğrenci sayısı = \frac{CGER - 0} {100 - 0}
  • Gayri Safi Yurtiçi Hasıla dağılımı = \frac{\log\left(GSYHD\right) - \log\left(100\right)} {\log\left(40000\right) - \log\left(100\right)}

HU: Yaşam uzunluğu
YOYO: Yetişkin okur yazar oranı
OKÖS: Okullara kayıtlı öğrenci sayısı yüzdesi
GSYHD: Amerikan Doları üzerinden [Gayri Safi Yurtiçi Hasıla]] dağılımı

değiştir 2006 Raporu

İnsani Gelişim Endeksi'nin detaylı haritası (2004)
██ 0.950 ve üstü ██ 0.900–0.949 ██ 0.850–0.899 ██ 0.800–0.849 ██ 0.750–0.799 ██ 0.700–0.749 ██ 0.650–0.699 ██ 0.600–0.649 ██ 0.550–0.599 ██ 0.500–0.549 ██ 0.450–0.499 ██ 0.400–0.449 ██ 0.350–0.399 ██ 0.300–0.349 ██ 0.300'dan aşağısı ██ N/A

2006 raporu Güney Afrika'nın Cape Town şehrinde 9 Kasım 2006 tarihinde açıklandı. Odak noktası güç, fakirlik ve uluslararası su krizi üzerineydi. Kullanılan verilerin büyük bir çoğunluğu 2004 ve öncesine de dayanıyordu, bu vesdil ile 2004'deki rapora benziyordu. Birleşmiş Milletler'e üye ülkeler arasında gerekli istatistikleri veremeyen bazı ülkeler de mevcuttu.

Rapor İnsani Gelişim Göstergesi bazı ilerlemelerin gerçekleşmediğini de ortaya koydu. Bazı gelişmiş ülkeler daha da fazla ilerleme gösterirken, gelişmekte olan ülkeler de gerileme içerisindeydi. Sahara altındaki Afrika'da ve Güney Asya'da önemli bir Beşeri Kalkınmışlık inişi mevcuttu. Diğer gelişmekte olan ülkeler ise az ya da hiç gelişme gösteremediler.

0.5 altındaki bir istatistik, az gelişmiş bir ülkeyi temsil ediyor ve 31 ülkeden 29'u Afrika'da bulunuyor. (Diğer iki ülke de Haiti ve Yemen) En aşağıdaki on ülkenin tamamı Afrika'dadır. Sahara altı ülkeler arasında, Ekvator Gine'si ve Güney Afrika 120 ve 121'inci olmuşlardır. (İkisi de 0.653 ortalamadadırlar)

0.8 üzerindeki bir istatistik de çok gelişmiş bir ülkeyi temsil eder. Bu tüm gelişmiş ülkeleri temsil eder. Bunlar ise Kuzey Amerika, Avrupa, Okyanusya, ve Doğu Asya'nın yanı sıra; gelişmekte olan ülkeler de Batı Avrupa, Güney Amerika, Güneydoğu Asya, Karayipler ve petrol zengini olan Arap Yarımadası'ndadır.


değiştir En gelişmiş 30 ülke (0.965 ila 0.885 arası)

  1. Norveç 0.965
  2. Vlag van IJsland İzlanda 0.960
  3. Vlag van Australië Avustralya 0.957
  4. Vlag van Ierland İrlanda 0.956
  5. Vlag van Zweden İsveç 0.951

    değiştir Türkiye'nin durumu

    Türkiye İnsani Gelişim Gösterge'sinde gelişmiş bir ülke değildir; araştırılan 177 ülke arasında 91'inci sırada 0.757 ortalama ile Paraguay ile aynı seviyededir. Fiji, Surinam, Tunus, Ürdün, Peru, Ermenistan, Kazakistan, Lübnan ve Libya gibi ülkeler de bu sıralamada Türkiye'nin üstündedir. Türkiye 2003 raporunda [1] 94. sıradaydı.

    1. Vlag van Peru Peru 0.767
    2. Vlag van Ecuador Ekvador 0.765
    3. Vlag van Filipijnen Filipinler 0.763
    4. Vlag van Grenada Grenada 0.762
    5. Vlag van Jordanië Ürdün 0.760
    6. Vlag van Tunesië Tunus 0.760
    7. Vlag van Saint Vincent en de Grenadines Saint Vincent ve Grenadines 0.759
    8. Vlag van Suriname Surinam 0.759
    9. Vlag van Fiji Fiji 0.758
    10. Türkiye 0.757
    11. Paraguay Bayrağı Paraguay 0.757
    12.  Sri Lanka 0.755
    13. Vlag van Dominicaanse Republiek Dominik Cumhuriyeti 0.751
    14.  Belize 0.751
    15. Vlag van Iran İran 0.746
    16. Vlag van Georgië Gürcistan 0.743
    17. Vlag van Maldiven Maldivler 0.739
    18. Vlag van Azerbeidzjan Azerbaycan 0.736
    19.  Filistin 0.736
    20. Vlag van El Salvador El Salvador 0.729
    21. Vlag van Algerije Cezayir 0.728

    değiştir Dış bağlantılar

  6. Vlag van Canada Kanada 0.950
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.